“Schaalvergroting noodzakelijk in zonnecelindustrie”

Roland Berger Strategy Consultants: Shakeout in industrie verwacht

Amsterdam, donderdag 10 februari 2011 – Ondanks de sterke groei van de markt voor zonnecellen hebben grote investeringen in de productie van zonnecellen overcapaciteit gecreëerd, zo blijkt uit onderzoek van Roland Berger Strategy Consultants. Veel productiefaciliteiten zijn bijgebouwd in Azië, waar de kosten een stuk lager liggen. Door deze overcapaciteit zijn de marges sterk afgenomen. In deze competitieve omgeving moeten Europese zonnecelproducenten flink investeren om voldoende schaalvoordelen te genereren en de concurrentie bij te blijven. Nederlandse spelers zijn nog onvoldoende voorbereid op deze felle concurrentiestrijd, waarschuwt het strategisch adviesbureau.

Hoewel Europa de belangrijkste markt voor zonnecellen blijft, zijn het de Verenigde Staten en Azië die gaan zorgen voor de jaarlijkse groei van 35%. In de Verenigde Staten jagen grote energiebedrijven de groei aan met omvangrijke orders, met name in Californië. Ook in China en India stuwt de overheid de markt. Door hervormingen in Europa van subsidiestelsels voor duurzame energie zwakt de groei hier juist af.

Opkomst Azië
Naast technologische vooruitgang verlaagt met name de toenemende productiecapaciteit wereldwijd de prijs van zonnecellen met 10 tot 15% per jaar. Het aandeel van in Azië geproduceerde zonnecelmodules neemt toe tot tweederde van de markt in 2012. De top 10 spelers in de industrie breiden hun productiecapaciteit tot een omvang van gemiddeld 1,5 GigaWatt en Roland Berger verwacht dat deze marktleiders in 2012 60% van de markt zullen beheersen, in plaats van de huidige 47%. Ook zullen zij 90% van hun productie in Azië laten plaatsvinden, waar de productiekosten tot de helft lager liggen. “Dit komt voornamelijk door de indirecte subsidies en lage lonen. Deze factoren zorgen er voor dat ook de toeleveranciers zich meer op Azië richten,” aldus Arnoud van der Slot, partner bij Roland Berger Nederland.

Europese spelers onder druk
“Om mee te komen met de topspelers in de zonnecelindustrie is schaalgrootte cruciaal. Een productieomvang van minstens 1 GW is noodzakelijk om duurzaam de kosten te kunnen verlagen en tegelijkertijd verschillende verkoopkanalen te kunnen bedienen,” aldus Van der Slot. “Niet iedere producent is hiertoe in staat, er zal dan ook een shakeout plaatsvinden in de industrie.” Om te bepalen welke bedrijven stand zullen houden, zijn Europese bedrijven beoordeeld op hun financiële en strategische prestaties. Van de Europese spelers hebben slechts twee Duitse bedrijven volgens het strategisch adviesbureau een gezonde financiële positie en sterke strategische positionering. Vier Europese spelers behoren tot de "volgers" groep en hebben voldoende mogelijkheden om aan te sluiten bij de kopgroep. De overige 13 spelers weten zich niet te onderscheiden en bekleden een zwakke positionering, zo blijkt uit onderzoek van Roland Berger. 

“Ook Nederlandse spelers zijn niet goed gepositioneerd in deze markt,” zegt Van der Slot. “In de financiële crisis zijn zij relatief hard geraakt door de dalende prijzen en kennen een lage solvabiliteit. Zo is door de ondergang van het duurzame energiebedrijf E-concern een belangrijke afnemer van zonnecellen uit de Nederlandse markt gehaald. Daarnaast is de productiecapaciteit van Nederlandse spelers relatief klein en hebben zij geen productielocaties in Azië. Nederland kan met andere landen meekomen in het maken van machines waarmee zonnecellen gefabriceerd kunnen worden.” Maar ook de grootste Nederlandse producent van deze machines, OTB Solar, is begin 2010 verkocht aan het Duitse Roth & Rau om de financiële slagkracht en schaalgrootte voor een uitgebreid verkoopkanaal en technologische ontwikkeling  te verkrijgen.

Partners
Door de dunne marges is de financiële positie van Europese spelers in de afgelopen jaren verzwakt. Tussen 2008 en 2009 zagen bedrijven hun marges afnemen met gemiddeld 8 %. “Veel bedrijven zijn afhankelijk van externe financiering en kapitaal is dan ook een onderwerp dat hoog op de agenda staat in de industrie. Maar Europese bedrijven hebben ook hun sterktes. Zij lopen nog steeds voorop in kennis en technologie. Zo zijn Europese machinebouwers in de zonnecelindustrie relatief goed gepositioneerd en zijn zij wereldmarktleiders in hun gebied,” aldus Van der Slot. “Om deze sterktes te kunnen benutten en klaar te zijn voor de toekomst, zullen Europese spelers moeten groeien. Een paar spelers kunnen dit zelfstandig, maar voor veel van hen is het noodzakelijk een partner te zoeken. Samen kunnen zij voorzien in schaalgrootte, voldoende markttoegang, innovatie en kostenreductie.”

Over het onderzoek
Roland Berger voerde het onderzoek uit onder 19 Europese zonnecelproducenten. De bedrijven zijn beoordeeld op hun financiële resultaten, zoals hun winstmarges, solvabiliteit en strategische positionering, zoals markttoegang, kostenstructuur en schaalgrootte.